Sigorta eksperliği, çoğu zaman yalnızca teknik bir analiz işi değildir; aynı zamanda bir araştırmacılık hikâyesidir. Her ihbar, kendi içinde bir bilinmez taşır ve her hasar dosyası, satır aralarında bir gerçeği saklar. İşte tarafımıza gelen şu ihbar da tam olarak böyle bir dosya:
“Şafta dolanan halat nedeniyle araç elektrik ana tesisatı zarar gördü.”
Tek bir cümle…
Ama içinde onlarca ihtimal, onlarca soru işareti ve ince ince çözülmeyi bekleyen bir mekanik bilmece barındırıyor.
İlk İzlenim: Bir Halat, Bir Şaft ve Bir Soru
34 ……. plakalı çekici aracı incelediğimizde ilk anda gözümüze çarpan şey, şaft bölgesinin adeta fırtınadan çıkmış gibi görünmesidir.
Şaft bölgesine yakın geçen ana Elektrik tesisatı yer yer kopmuş, kablolar şaft mili etrafında spiral şekilde dolaşmış, sigorta kutusu kısa devre yapmış, bazı elektromekanik bileşenler ise sanki bir kuvvet tarafından savrulmuş gibidir. Bu hasarda herkesi mutlu eden tek bir olay var, diğer elektrik tesisatları kısa devre yapıp alevli yangın çıkmaması.
Bu manzara bize tek bir şey söyler:
Burada dönen bir parçanın ( şaftın ) içine aldığı bir nesne, çevresindeki her şeyi beraberinde sürüklemiş.
Peki o nesne ne?
Sürücü Beyanı: “Yoldan Düşen Halat Dolandı”
Sürücüye göre olay basit: Önündeki TIR’dan düştüğü iddia edilen bir spanzet halatı yola savruluyor ve bu halat çekicinin altına girerek şafta dolanıyor.
Senaryo kulağa mantıksız değil.
Kaç kez şahit olduk; sürücüler şoför Mahal’inin arka kısmına halat, zincir, branda ipi asıyor…
Bazısı sıkıştırıyor, bazısı düğümlüyor…
Yolda titreşim ve rüzgârla bunların düşmesi elbette mümkün.
Dolayısıyla halat gerçekten başka bir araçtan düşmüş olabilir.
Bu ihtimali tamamen dışlamak doğru olmaz.
Ama yine de bir gerçek var:
Olay yerinde çekilmiş fotoğraflar incelendiğinde,
Olay yerinde halat artığı yok.
Bir parçacık, bir lif, bir iz bile yok.
İşte burası, hikâyeyi daha da ilginç hale getiriyor.
İşin Perde Arkası: Çekicilerin “Gizli Depo” Alışkanlığı
Sürücü beyanı bize bir ihtimali gösterirken, tecrübemiz bizi başka bir ihtimalin kapısına götürüyor:
Çekici kabinlerinin arka kısmı…
Bu alanı herkes teknik bir aerodinamik donanım sanır ama bazı sürücüler için burası tam teşekküllü bir pratik depodur.
Neler mi konur?
• Uzun saplı fırça
• Kova
• Spanzet halatı
• Branda şeridi
• Takoz
• Palet ipi
• Kullanılmayan zincir
Yani bir aracın arka kısmı bazen, yolda giden bir “çok amaçlı raf sistemi ”ne dönüşebiliyor.
Bu malzemelerin birçoğu;
Titreşim, yol bozukluğu, frenleme veya rüzgâr etkisiyle aşağı düşmeye ve şaftla temas etmeye oldukça yatkın.
İşte burada ihtimaller yeniden düşünülmeye değer hâl alıyor.
Hasarın Dili: Bize Ne Anlatıyor?
Hasarın formu, çizgisi ve takip ettiği yol bize önemli ipuçları veriyor.
Şaft milinin etrafında:
• Dairesel sarılma izleri,
• Kopmuş kablolar,
• Sürüklenme yönü belirgin bir deformasyon,
• Elektrik kablo demetinde ani çekme kaynaklı gerilmeler ve kopmalar,
net biçimde görülmektedir.
Bu tip hasar, genelde şöyle oluşur:
“Dönen bir mil ( şaft ), bir nesneyi ( spanzet halat ) içine alır. Nesneyi çekerken çevredeki kabloları, hortumları ve bağlantıları kendi yörüngesine dâhil eder. Mil döndükçe nesne de kendini genişleterek daha çok parçayı sürükler.”
Yani bu, bir temas değil;
Bir zincirleme içeri çekme olayıdır.
Bu tür bir hasarın oluşması için şafta temas eden şeyin halat, ip, branda şeridi veya benzeri bir esnek malzeme olması gerekir.
Peki, O Nesne Nereden Geldi?
Burada iki güçlü ihtimal var:
1) Başka bir TIR’dan düşmüş olabilir.
Kabin arkasındaki gelişigüzel taşınan malzemeler, yol şartlarında düşebilir.
Bu ihtimal, sürücü beyanıyla uyumludur.
2) Asıl güçlü ihtimal: Kendi aracı üzerindeki malzemelerden biri düşmüş olabilir.
Araç üstünde taşınan spanzet, branda şeridi, ip veya benzeri yardımcı malzemenin
• sarsıntı,
• fren,
• rüzgâr
Gibi etkilerle yerinden kayıp şaftın bulunduğu bölgeye düşmesi, teknik olarak hem daha tutarlı hem de hasar şekline daha uygundur.
Kısacası; bir halatın nereden düştüğünden çok, kontrolsüz bir şekilde araç dışında taşınıyor olması, bu tür hasarların asıl belirleyici unsurudur.
Teknik bulgular ve Görsel analizler;
Hasarın dışsal bir darbe sonucu değil,
Şafta dolanan bir nesne (halat, ip, zincir veya benzeri esnek bir materyal) nedeniyle meydana geldiğini göstermektedir.
Bu nesnenin kaynağı;
• Başka bir araçtan düşmüş olabilir,
• Ancak araç üzerinde taşınan yardımcı malzemelerden birinin düşmüş olması teknik açıdan çok daha güçlü bir olasılıktır.
Sonuç olarak:
Bu dosyanın kahramanı görünmeyen bir halattır…
Ancak bu hikâyede asıl belirleyici olan, halatın nereden düştüğü değil;
Kontrolsüz şekilde taşınan bir detayın, dönen bir mekanik sistemle karşılaşmasıdır.
Bazen suçlu bir kişi ya da bir araç değildir.
Bazen yalnızca gözden kaçan küçük bir alışkanlıktır.
Ama dönen bir şaft, o alışkanlığın bedelini fazlasıyla yazıya döker.
